Đậu phụ thối: Món ăn "thách thức" khứu giác du khách nhưng khiến cả Trung Quốc say mê
Trong vô số món ăn nổi tiếng của Trung Quốc, có lẽ không món nào gây tranh cãi nhiều như đậu phụ thối. Chỉ cần đi ngang qua một quầy hàng bán món ăn này ở Bắc Kinh, Thượng Hải, Trùng Khánh hay Trường Sa, nhiều du khách quốc tế sẽ lập tức nhận ra sự hiện diện của nó trước cả khi nhìn thấy quầy hàng.
Mùi hương nồng đặc trưng của đậu phụ thối thường được mô tả bằng đủ loại so sánh khác nhau, từ phô mai lên men quá lâu cho đến những loại thực phẩm mà nhiều người không muốn nhắc tên. Thế nhưng điều kỳ lạ là phía sau lớp mùi hương "đáng sợ" ấy lại là một món ăn được hàng triệu người Trung Quốc yêu thích suốt hàng trăm năm.
Đối với những người yêu thích khám phá văn hóa bản địa khi du lịch Trung Quốc, đậu phụ thối không đơn thuần là một món ăn. Đó là một trải nghiệm văn hóa đặc biệt, phản ánh tư duy ẩm thực, lịch sử và tinh thần sáng tạo của người Hoa qua nhiều thế hệ.
Đậu phụ thối là gì?
Đậu phụ thối, hay còn gọi là Chòu Dòufu (臭豆腐), là một loại đậu phụ được lên men trong dung dịch đặc biệt trước khi chế biến.
Điểm tạo nên sự khác biệt của món ăn nằm ở quá trình lên men. Đậu phụ được ngâm trong hỗn hợp nước muối, rau củ, đậu tương lên men và nhiều nguyên liệu bí truyền khác. Quá trình này có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tháng tùy theo từng vùng và công thức gia truyền.
Sau khi đạt độ lên men mong muốn, đậu phụ được chiên vàng hoặc nướng trên than nóng trước khi phục vụ cùng tương ớt, rau thơm hoặc dưa muối.
Điều thú vị là mùi của đậu phụ thối thường mạnh hơn rất nhiều so với hương vị thực tế khi ăn. Nhiều du khách ban đầu bị "dọa" bởi mùi hương nhưng sau khi thử lại bất ngờ vì vị ngon béo, giòn bên ngoài và mềm mịn bên trong.
Nguồn gốc của món đậu phụ thối nổi tiếng Trung Hoa
Không ai biết chính xác thời điểm món ăn này xuất hiện, nhưng nhiều tài liệu dân gian cho rằng đậu phụ thối đã tồn tại từ thời nhà Thanh.
Câu chuyện phổ biến nhất kể về một học giả tên Vương Trí Hòa. Sau khi thi cử không thành công, ông mở cửa hàng bán đậu phụ để kiếm sống. Một lần, số đậu còn tồn lại quá nhiều và không thể tiêu thụ hết. Ông quyết định cắt nhỏ đậu phụ, ướp muối rồi cất giữ trong chum.
Vài tháng sau, khi mở chum ra, ông phát hiện đậu đã có mùi rất mạnh. Thay vì bỏ đi, ông nếm thử và nhận thấy hương vị lại khá đặc biệt. Từ đó, món đậu phụ thối dần xuất hiện và lan rộng khắp Trung Quốc.
Dù câu chuyện này mang nhiều yếu tố truyền thuyết, nó phản ánh đúng tinh thần ẩm thực của người Hoa: biến những nguyên liệu bình thường thành món ăn độc đáo thông qua kỹ thuật chế biến tinh tế.
Vì sao đậu phụ thối có mùi mạnh đến vậy?
Đây có lẽ là câu hỏi được tìm kiếm nhiều nhất liên quan đến món ăn này.
Mùi hương đặc trưng của đậu phụ thối xuất phát từ quá trình lên men tự nhiên. Trong quá trình đó, protein trong đậu tương bị phân giải thành các hợp chất hữu cơ tạo ra mùi hương rất mạnh.
Tuy nhiên, đây hoàn toàn là quá trình lên men có kiểm soát tương tự như cách sản xuất phô mai xanh ở châu Âu, kimchi tại Hàn Quốc hay natto của Nhật Bản.
Điều đáng chú ý là những người đã quen với đậu phụ thối thường không cảm thấy mùi quá khó chịu. Thậm chí nhiều người Trung Quốc cho rằng mùi càng nồng thì món ăn càng ngon.
Chính sự đối lập giữa mùi và vị đã khiến đậu phụ thối trở thành một trong những trải nghiệm ẩm thực đáng nhớ nhất khi tham gia tour Trung Quốc.
Những vùng nổi tiếng nhất với đậu phụ thối
Mỗi vùng tại Trung Quốc lại có cách chế biến đậu phụ thối riêng.
Nổi tiếng nhất phải kể đến Trường Sa thuộc tỉnh Hồ Nam. Đậu phụ thối Trường Sa có màu đen đặc trưng, được chiên giòn rồi phủ nước sốt cay đậm đà. Đây được xem là phiên bản nổi tiếng nhất Trung Quốc hiện nay.
Tại Bắc Kinh, đậu phụ thối thường xuất hiện trong các khu phố ẩm thực truyền thống như phố Vương Phủ Tỉnh. Hương vị có phần nhẹ nhàng hơn nhưng vẫn giữ được nét đặc trưng.
Ở Thượng Hải, món ăn được biến tấu tinh tế hơn với lớp vỏ giòn mỏng và nước chấm ngọt thanh phù hợp khẩu vị địa phương.
Trong khi đó, tại Trùng Khánh hay Thành Đô, đậu phụ thối thường kết hợp với các loại gia vị cay nóng đặc trưng của vùng Tứ Xuyên.
Đậu phụ thối và triết lý ẩm thực Trung Hoa
Đậu phụ thối không chỉ là món ăn đường phố mà còn phản ánh một phần triết lý văn hóa Trung Hoa.
Trong văn hóa phương Đông, vẻ đẹp không phải lúc nào cũng nằm ở những gì hào nhoáng bên ngoài. Nhiều giá trị cần được cảm nhận sâu hơn để hiểu được bản chất thực sự.
Đậu phụ thối chính là hiện thân của tư duy ấy. Mùi hương bên ngoài có thể khiến người ta e ngại, nhưng hương vị bên trong lại mang đến sự bất ngờ.
Có lẽ vì vậy mà nhiều người Trung Quốc xem việc thưởng thức đậu phụ thối như một dấu hiệu cho thấy du khách đã thực sự cởi mở với văn hóa địa phương thay vì chỉ trải nghiệm những điều quen thuộc.
Trải nghiệm đậu phụ thối trong hành trình du lịch Trung Quốc
Với nhiều du khách quốc tế, thử đậu phụ thối gần như đã trở thành một "nghi thức nhập môn" khi khám phá ẩm thực Trung Hoa.
Tại các khu chợ đêm ở Bắc Kinh, Trùng Khánh, Thành Đô hay Thượng Hải, những quầy hàng đậu phụ thối luôn thu hút lượng khách đông đảo. Người bán liên tục chiên đậu trong những chiếc chảo lớn, tạo nên mùi hương lan tỏa khắp khu phố.
Điều thú vị là rất nhiều du khách ban đầu chỉ đứng xem vì tò mò, nhưng cuối cùng vẫn quyết định thử một phần để biết tại sao món ăn này lại nổi tiếng đến vậy.
Đó chính là sức hấp dẫn của ẩm thực bản địa. Không phải lúc nào món ăn ngon nhất cũng là món đẹp mắt nhất.
Đậu phụ thối trong các tour Trung Quốc hiện nay
Ngày càng nhiều du khách Việt Nam lựa chọn Trung Quốc như một điểm đến văn hóa và ẩm thực hấp dẫn.
Các hành trình khám phá Bắc Kinh, Thượng Hải, Trùng Khánh, Thành Đô hay Hồ Nam không chỉ đưa du khách đến những danh thắng nổi tiếng mà còn mở ra cơ hội trải nghiệm đời sống thường nhật của người dân địa phương thông qua ẩm thực.
Hiện nay, Japan Tourist đang khai thác nhiều tour Trung Quốc đến các thành phố nổi tiếng về văn hóa và ẩm thực. Trong các hành trình này, du khách có cơ hội tự do khám phá những khu phố ẩm thực đặc sắc, nơi đậu phụ thối luôn là một trong những món ăn được nhắc đến nhiều nhất.
Đối với những người yêu thích trải nghiệm bản địa, đây là cơ hội để cảm nhận một Trung Quốc rất khác so với hình dung thông thường.
Những lưu ý khi thử đậu phụ thối lần đầu
Nếu lần đầu thưởng thức, bạn nên chọn những quầy hàng đông khách và có lượng khách địa phương ổn định. Đây thường là dấu hiệu cho thấy món ăn được chế biến đúng cách và đảm bảo chất lượng.
Nên ăn khi còn nóng để cảm nhận rõ nhất lớp vỏ giòn bên ngoài và phần ruột mềm bên trong. Đừng để mùi hương đánh lừa cảm nhận của bạn trước khi thực sự nếm thử.
Rất nhiều người từng khẳng định sẽ không bao giờ ăn đậu phụ thối, nhưng sau đó lại quay lại mua thêm phần thứ hai.
Kết luận
Đậu phụ thối có thể không phải là món ăn dành cho tất cả mọi người, nhưng chắc chắn là một phần không thể thiếu trong bức tranh ẩm thực Trung Hoa. Từ những câu chuyện dân gian hàng trăm năm tuổi cho đến các khu chợ đêm hiện đại, món ăn này vẫn giữ nguyên sức hút đặc biệt của mình.
Nếu du lịch Trung Quốc là hành trình khám phá một nền văn minh lâu đời, thì đậu phụ thối chính là một trong những cánh cửa thú vị nhất để bước vào đời sống thường nhật của người dân bản địa. Đôi khi, những trải nghiệm đáng nhớ nhất không nằm ở những điều đẹp đẽ và dễ tiếp cận, mà nằm ở những điều khiến chúng ta phải vượt qua định kiến ban đầu để khám phá giá trị thật sự bên trong.
Japan Tourist Tổng Hợp