Từ món ăn "khó nuốt" đến hiện tượng toàn cầu
Khi nhắc đến ẩm thực Nhật Bản, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến sushi, sashimi, ramen hay bò Kobe. Tuy nhiên, nếu hỏi người Nhật đâu là món ăn gắn bó với cuộc sống thường ngày nhất, rất nhiều người sẽ trả lời là Natto. Đây là món đậu nành lên men nổi tiếng với lớp nhớt đặc trưng, mùi hương nồng khá kén người ăn nhưng lại được xem là một trong những "siêu thực phẩm" tốt nhất thế giới.
Điều thú vị là trong khi nhiều du khách lần đầu đến Nhật Bản còn e dè trước hương vị đặc biệt của Natto thì thị trường quốc tế lại đang ngày càng yêu thích món ăn này. Theo thống kê của Bộ Tài chính Nhật Bản, xuất khẩu Natto năm 2025 đạt khoảng 5.248 tấn, gần gấp ba lần so với năm 2017. Giá trị xuất khẩu cũng tăng từ khoảng 960 triệu yên lên hơn 3,21 tỷ yên, phản ánh xu hướng tiêu dùng toàn cầu hướng đến những thực phẩm tự nhiên, giàu lợi khuẩn và tốt cho sức khỏe. Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu lớn nhất, tiếp theo là Hoa Kỳ, Thái Lan, Hồng Kông, Đài Loan và Hàn Quốc.
Sự tăng trưởng mạnh mẽ này cho thấy Natto không còn chỉ là món ăn truyền thống của người Nhật mà đã trở thành biểu tượng cho lối sống lành mạnh được nhiều quốc gia đón nhận.
Natto là gì?
Natto là món đậu nành được lên men bằng vi khuẩn Bacillus subtilis var. natto. Sau quá trình lên men kéo dài khoảng một ngày trong điều kiện nhiệt độ được kiểm soát nghiêm ngặt, hạt đậu trở nên mềm hơn, xuất hiện những sợi nhớt đặc trưng và có mùi thơm khá mạnh.
Khác với nhiều loại thực phẩm lên men khác, Natto vẫn giữ nguyên hình dạng của hạt đậu nành. Khi khuấy đều, các sợi protein nhớt kéo dài tạo nên hình ảnh rất đặc trưng mà gần như ai từng đến Nhật Bản cũng sẽ bắt gặp trong các bữa sáng truyền thống.
Người Nhật thường ăn Natto cùng cơm nóng, nước tương, mù tạt karashi, hành lá hoặc trộn với trứng sống, rong biển và kimchi để tăng hương vị.
Lịch sử hơn một nghìn năm của Natto
Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của Natto. Câu chuyện được lưu truyền rộng rãi nhất gắn với vị võ tướng Minamoto no Yoshiie vào cuối thời Heian.
Tương truyền, trong một lần hành quân, đậu nành luộc được gói trong rơm để mang theo. Sau vài ngày, dưới tác động của nhiệt độ và vi khuẩn tự nhiên có trong rơm, đậu nành lên men và tạo thành Natto. Ban đầu mọi người khá e ngại, nhưng sau khi thưởng thức lại phát hiện món ăn có hương vị độc đáo và bảo quản được lâu hơn.
Theo thời gian, Natto trở thành món ăn phổ biến ở miền Đông Nhật Bản, đặc biệt là khu vực Kanto và Tohoku. Đến ngày nay, đây là thực phẩm quen thuộc trong hầu hết các siêu thị, cửa hàng tiện lợi và bữa sáng của hàng triệu gia đình Nhật.
Vì sao Natto được cả thế giới săn đón?
Không phải ngẫu nhiên mà Natto được xem là một trong những thực phẩm lành mạnh nhất Nhật Bản.
Trong quá trình lên men, vi khuẩn có lợi tạo ra enzyme nattokinase. Đây là hoạt chất được nhiều nghiên cứu khoa học quan tâm vì khả năng hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Ngoài ra, Natto còn chứa vitamin K2 với hàm lượng rất cao, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của xương.
Bên cạnh đó, Natto giàu protein thực vật, chất xơ, probiotic, vitamin nhóm B, sắt, magie và nhiều khoáng chất khác. Chính sự kết hợp giữa giá trị dinh dưỡng và xu hướng ăn uống lành mạnh đã khiến nhu cầu Natto tăng nhanh trên phạm vi toàn cầu trong những năm gần đây.
Đây cũng là lý do nhiều chuyên gia dinh dưỡng đánh giá Natto là một trong những món ăn tiêu biểu đại diện cho chế độ ăn uống giúp người Nhật có tuổi thọ thuộc nhóm cao nhất thế giới.
Điều gì khiến Natto "khó ăn"?
Mùi hương lên men khá mạnh cùng kết cấu nhớt dẻo là thử thách lớn nhất đối với người mới thưởng thức.
Tuy nhiên, phần lớn người nước ngoài sau vài lần thử đều nhận thấy Natto có vị bùi của đậu nành, hơi ngọt nhẹ và không quá khó ăn như tưởng tượng. Khi kết hợp với cơm nóng, nước tương, mù tạt và hành lá, hương vị trở nên hài hòa hơn rất nhiều.
Người Nhật thậm chí còn có một "bí quyết" là khuấy Natto hàng chục lần trước khi ăn để tạo độ bông và giúp mùi vị thơm ngon hơn.
Natto trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản
Natto phản ánh rất rõ triết lý ẩm thực của người Nhật: đề cao thực phẩm theo mùa, ít chế biến và tận dụng sức mạnh của quá trình lên men tự nhiên.
Nếu miso, nước tương hay sake đại diện cho nghệ thuật lên men truyền thống thì Natto lại là biểu tượng của bữa cơm gia đình bình dị.
Ở nhiều địa phương, Natto còn xuất hiện trong sushi, mì soba, udon, bánh mì, pizza, salad hay thậm chí là kem để đáp ứng khẩu vị của thế hệ trẻ.
Đặc biệt, thành phố Mito thuộc tỉnh Ibaraki được xem là "thủ phủ Natto" của Nhật Bản. Nơi đây tổ chức nhiều lễ hội, sự kiện quảng bá và có hàng chục thương hiệu Natto nổi tiếng, thu hút đông đảo khách du lịch mỗi năm.
Trải nghiệm Natto khi Du lịch Nhật Bản
Nếu có dịp Du lịch Nhật Bản, bạn sẽ rất dễ tìm thấy Natto tại các cửa hàng tiện lợi như 7-Eleven, FamilyMart hay Lawson với mức giá chỉ khoảng 100–300 yên mỗi hộp.
Ngoài ra, nhiều khách sạn phục vụ buffet sáng theo phong cách Nhật cũng luôn chuẩn bị Natto để du khách trải nghiệm đúng bữa sáng truyền thống.
Một số bảo tàng và nhà máy tại tỉnh Ibaraki còn tổ chức các hoạt động tham quan quy trình sản xuất Natto, giúp du khách hiểu rõ hơn về kỹ thuật lên men hàng trăm năm tuổi cũng như vai trò của món ăn này trong đời sống người Nhật.
Đây là trải nghiệm rất đáng thử đối với những ai yêu thích khám phá văn hóa ẩm thực bản địa.
Khám phá văn hóa Nhật Bản cùng Japan Tourist
Ẩm thực luôn là cánh cửa giúp du khách hiểu sâu hơn về văn hóa của một quốc gia. Chính vì vậy, nhiều chương trình Tour Nhật Bản của Japan Tourist không chỉ đưa du khách đến những điểm tham quan nổi tiếng như Tokyo, Kyoto, Osaka, Hokkaido hay Núi Phú Sĩ mà còn kết hợp trải nghiệm văn hóa ẩm thực địa phương.
Du khách có cơ hội thưởng thức sushi, ramen, wagyu, matcha, sake, Oden và cả Natto ngay tại quê hương của những món ăn này. Bên cạnh việc khám phá cảnh đẹp, hành trình còn giúp du khách hiểu thêm về triết lý sống, phong cách ăn uống và văn hóa truyền thống đã góp phần tạo nên một Nhật Bản hiện đại nhưng vẫn gìn giữ bản sắc riêng.
Có nên thử Natto một lần?
Có những món ăn khiến bạn yêu thích ngay từ lần đầu, nhưng cũng có những món cần thời gian để cảm nhận. Natto thuộc nhóm thứ hai.
Đằng sau lớp nhớt và mùi hương đặc trưng là cả một nền văn hóa lên men lâu đời, là triết lý sống coi trọng sức khỏe, sự cân bằng và tự nhiên của người Nhật. Không phải ai cũng sẽ yêu thích Natto ngay lập tức, nhưng gần như mọi du khách sau khi hiểu về câu chuyện phía sau món ăn đều dành cho nó sự tôn trọng.
Sự tăng trưởng mạnh mẽ của xuất khẩu Natto trong những năm gần đây là minh chứng rõ ràng rằng giá trị của một món ăn không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở những lợi ích lâu dài đối với sức khỏe và lối sống.
Nếu bạn đang chuẩn bị cho hành trình Du lịch Nhật Bản, đừng bỏ lỡ cơ hội thưởng thức một hộp Natto cùng bát cơm nóng vào buổi sáng. Biết đâu, món ăn từng được xem là "khó nuốt" này sẽ trở thành trải nghiệm ẩm thực đáng nhớ nhất trong chuyến đi của bạn.
Japan Tourist Tổng Hợp